Hlustar þú á útvarp?

Breytingar á fjölmiðlamarkaði hafa verið miklar á undanförnum árum. Net- og samfélagsmiðlar taka til sín sífellt stærri hluta auglýsingatekna, og árið 2024 fór hlutdeild erlendra miðla í fyrsta sinn fram úr hlutdeild innlendra miðla. En hver er staða rótgróinna miðla, eins og útvarps, á íslenska auglýsingamarkaðinum?

Velta hljóðvarps

Ef við skoðum tölur um veltu fjölmiðla á Íslandi þá hefur útvarpið haldið sjó og gott betur, þrátt fyrir umskipti á auglýsingamarkaði og breytta hlutdeild fjölmiðla undanfarin ár.

Árið 2015 var hlutdeild útvarps á auglýsingamarkaði 15%, en árið 2024 var hún komin í um 18%. Staða útvarps hefur því frekar styrkst en veikst, öfugt við það sem margir myndu ef til vill ætla. Mestur samdráttur er í veltu prentmiðla (dagblöð, vikublöð og tímarit) en hlutdeild sjónvarps hefur breyst lítið á tímabilinu og er nærri 21%. Þetta eru góðar fréttir fyrir ljósvakamiðla.

Útvarpshlustun

Samkvæmt fjölmiðlamælingu Gallup (vika 32, 2026) hlusta tæp 40% Íslendinga á aldrinum 12 - 49 ára í að minnsta kosti 5 mínútur samfleytt á Bylgjuna á hverjum degi og ríflega 30% á Rás 2. Ef við skoðum meðaldekkun yfir vikuna er hún í kringum og yfir 70% á þessar stöðvar. Hver einstaklingur hlustar að meðaltali í 150 - 160 mínútur á viku á vinsælustu stöðvarnar. Þessar tölur benda til þess að útvarpið lifi góðu lífi.

Útvarpshlustun er nokkuð breytileg eftir kynslóðum og eykst alla jafna með hækkandi aldri. Þegar hlustun og dagleg dekkun einstakra stöðva er skoðuð er Bylgjan og Rás 2 þær stöðvar sem mest er hlustað á, en K100 fylgir fast á eftir, samkvæmt fjölmiðlamælingum Gallup.

Í aldurshópnum 20 - 50 ára hlusta konur alla jafna meira á útvarp en karlar. Þær eru í meirihluta þeirra sem hlusta á Bylgjuna og K100, en karlar eru aftur á móti í meirihluta þeirra sem hlusta á Rás 2, FM957 og X977.

Útvarpshlustun er almennt mest á morgnana, í hádeginu og seinnipartinn. Ef við skoðum Bylgjunni og Rás 2 þá er hlustunin hvað mest á milli kl. 11-16 en minnkar síðan þegar líður á daginn (Heimild: Fjölmiðlamælingar Gallup 18-24 maí, 2026).

Auglýsingar í útvarpi

Líkt og á við um aðra fjölmiðla ræðst val og vægi útvarps í birtingaplönum af markhópnum sem þarf að ná til og eðli þeirrar vöru eða þjónustu sem verið er að auglýsa.

Kostir útvarps sem auglýsingamiðils eru þó margvíslegir. Miðillinn hentar vel í samfelldar birtingar sem og fyrir skammtíma herferðir eins og tilboð eða útsölur. Útvarpsauglýsingar eru góður stuðningur við aðrar miðlablöndur og hjálpar að byggja upp dekkun og tíðni. Útvarp nær til fólks þar sem sjónrænir miðlar ná síður til þess.

Staðsetning auglýsinga skiptir einnig máli. Rannsóknir benda til þess að eftirtekt sé almennt meiri á auglýsingum fremst í hólfi en í miðju þess. Sömuleiðis dregur úr áhrifum hverrar auglýsingar eftir því sem hólfið lengist. Styttri auglýsingahólf hafa því tvöfaldan ávinning; þau skila betri árangri og draga úr líkum á að hlustendur skipti um stöð.